Radja Boekit: de Heer der Bergen

Frans Darlang (1872-1917)

Frans Darlang ws een avonturier met romantische trekken en een opvallend uiterlijk. Het marechaussee-uniform met de zogenaamde bloedvingersop de kraag stond hem als geen ander. Toch was hij pas eind 1902 na een militaire loopbaan van 13 jaar als officier bij het korps Marechaussee gekomen. Darlang bleek een geboren masoesé, zoals de Atjeeërs zeiden. Binnen de kortste keren deden de wildste verhalen en anekdotes over hem de ronde. Hij voelde zich thuis in het bergachtige gebied van Tangsé en Geumpang. Radja Boekit, werd hij wel genoemd, de Heer der Bergen. Een man zonder vrees, volgens zijn collegas. Aan wapenfeiten ontbrak het Darlang in ieder geval niet. Hij kreeg er tweemal een Willems-Orde voor: in 1903 een vierde klasse en in 1908 een derde klasse. Tussendoor ontving hij een eresabel.

Guerrillastrijd

Het korps Marechaussee te voet as in 1890 opgericht . Het was het logische antwoord op de guerrillastrijd die Atjeh al jaren teisterde. Guerrillastrijders en bendes werden voortaan met gelijke munt betaald. Bewapend met karabijn, klewang en rentjong (een Atjees steekwapen) en niet gehinderd door zware bepakking legden de marechaussees een grote beweerlijkheid aan den dag. Plotseling doken ze op, om weer even plotseling te verdwijnen. Darlang voelde zich thuis in dit kerukorps van geharde inheemse soldaten. Menigmaal ging hij voorop in de srtijd. Zoals die keer in december 1902, toen hij met slechts 13 marechaussees een 150 man sterke bende wist te overmeesteren. In april 1904 probeerde hij zelfs ongewapend de overgave van een guerrillagroep te bewerkstelligen. Het mislukte. Darlang moest door zijn manschappen worden ontzet. Vervolgens wist hij met geweld alsnog zijn doel te bereiken.

Wapenfeiten

Zijn ridderonderscheidingen had hij aan een serie van dergelijke acties te danken. Aan één specifieke daad viel de Militaire Willems-Orde in deze jaren niet meer te evrbinden. Atjeh-officieren als Darlang kregen bijna dagelijks de mogelijkheid een bewijs van moed, beleid en trouw te leveren. Wie zich wilde onderscheiden, moets zich dus op meer dan één spraakmakende onderneming kunnen beroepen. Voor Darlang was dat geen probleem. De secretaris die belast was met zijn inschrijving in het register van de orde moest in de daartoe bestemde kolom zo klein mogelijk schrijven om Darlangs wapenfeiten te kunnen vermelden. Darlang overleefde al deze avonturen. Zijn dood was er niet minder legendarisch om. Getroffen door hevige steken in de buik, meldde hij zich op een dag bij het Militair Hospitaal te Batavia. Te laat, zo bleek. De arts gaf hem nog hoogstens twaalf uur te leven. Darlang bracht volgens overlevering zijn laatste uren door met zijn vrienden, champagne drinkend en pratend over de avonturen van weleer. Hij stierf in de vroege ochtend van 21 april 1917.