S

 Sabel, zie» blanke wapens

 Sabelkwast, zie» dragon

 sabot (= klos die onder sommige granaten zit), zie» granaat [-Ron Knip]

 Saksen

• biografieën der keurvorsten 1586-1680 31
• Saksische wapens (1586-1763) in de collectie van het Legermuseum 31

 Salm, Legioen de Rijngraaf van, zie» Legioen de Rijngraaf van Salm

 sanitaire, de, voorzieningen van de pantsermannen in het pantserfort Hoek van Holland (1880) 383

 Saverij, Salomon, tezamen met Balthasar Florisz van Berckenrode de Jonge, de graveur van een vogelvluchtkaart van het beleg van s-Hertogenbosch in 1629, zie» beleg

 Sawot, Zacharias, Papoea en schrijver van het getuigeverslag Ik ben een Papoea (1969), over de toestanden in Westelijk Nieuw-Guinea sinds de gezagsoverdracht aan Indonesië op 1 oktober 1962 433 (p. 209-210)

 schaalmodellen, zie» miniaturen

 schalmeiblazers; de rol in en de uniformering van de, in de Tête de Colonne 1700-1813 311

 Scharroo, P.W., Springstoffen: eigenschappen, vervaardiging, werking en toepassing

 voor militaire vernielingen, in den mijnbouw en in den landbouw (1914); bespreking van het boek 305

 schede

• in Leiden opgegraven 14de-eeuwse zwaardscheden 301
• schedebekledingen van vissenleer (segrijn) op Europese blanke wapens, zie» op blanke wapens

 scheepskist getimmerd door dienstplichtig soldaat L.M.C. Jerphanion op de buitenpost Poerwakarta in 1949 (stafcie 3-1 R.I., 2e inf.brigade, I Divisie 7 December) 329 (p. 105)

 schellenboom; ontwikkeling in de Europese Legers 1810-1974 88

 schenkers, naamlijsten 15, 25

 schep, zie» pionierschop

 scherfvesten (scherfwerende vesten), zie» pantservesten

 schermen

• de bajonetschermkunst (geweervechten) in Nederland 1841-1908; schermboeken en -reglementen en het Beaumont schermgeweer 397

 schild

• het stalen infanterieschild bij het Ned. Leger 1916-1940 233, 252
• zie ook op pavese»

 schilderijen, zie» kunstenaarsnaam

 schimmel, de laatste, bij de cavalerie (1861-1940) 194, 203

 Schmeisser,

zie» pistoolmitrailleur

 schoeisel van de KNIL-militair 1830-1950 222

 Schokbuis, zie» ontstekers

 Scholten, W., 148, 181

 School voor Reserveofficieren (Kampen); fotoalbum uit de periode 1928-1939 356 (p. 117)

 Schop, zie» pionierschop

 Schotse troepen in Nederlandse dienst

• de Schotse Brigade in Nederlandse dienst 1680-1780: uniformen 156
• de trom van een tamboer in het Schotse regiment Stuart, in 1783 genationaliseerd als Regiment No. XXIII, zie» trom
• Schotse vendelvlag, heroverd op de Spanjaarden bij Nieuwpoort 1600 227, 491

 Schouderemblemen

• in de Kon. Landmacht, 1945-1947 153
• epauletten in het Ned. Leger 1790-1940 193
• het schouderembleem van het Wapen der Cavalerie van het KNIL, 1945-1950 418 (p. 184)

 schoudervuurwapen

• twee furketten voor musketten, 17e-eeuws, in 2003 verworven door het Legermuseum 478 (p. 203)
• Ned. modellen tijdens de Tiendaagse Veldtocht 1831 165
• KL-modellen
  - 1864-1871 142
  - 1912-1941 28
• geweren in Europa en Amerika 1820-1940 (expositie) [5]
• Duitse Mauserkarabijn Model 1989 K voor kamerschietoefeningen 427 (p. 112-113)
• zie ook geweer»

 Schouman, Izaak (1801-1878; kunstschilder)

• Schoumans schilderij De Generaal Chassé op de Citadel van Antwerpen, de morgen na het bombardement van de stad op 27 October 1830 173
• de prent uit ca. 1832 door Hilmar Johannes Backer, getiteld Gezigt op de stad Antwerpen, den dag na het bombardement op de 28 october [sic] 1830, naar het schilderij van I. Schouman de Generaal Chassé op de Citadel van Antwerpen, de morgen na het bombardement van de stad op 29 October 1830 466 (p. 357-359 & omslag)
• Izaak Schouman als tekenleraar in Delft bij het 3e bataljon artillerie van de Nationale Militie (1833-1836) en aan de KMA te Breda sinds 1836 438 (p. 50-52)

 Schram de Jong, Synco, (militair kunstenaar) 418 (p. 191)

 Schreiber, George, Büchsenmeister-Discours (1662); bespreking van boek 305

 schuilhut mobilisatie 1939 279 (p. 127)

 schutterij

• Jaap Kerkhoven, Het (ge)zicht van een schuttersbataljon, 1830-1834; het Haagse 1e Bataljon Mobiele Schutters in de Belgische Opstand 488
• de transformatie van de schutterijen tot Landstorm in 1915 235
• Daar komen de schutters; uitklapplaat met inleiding door F.J.H.Th. Smits 287, 288
• Reglement voor de schuttereije der stad Hoorn (1778) 386 (p. 161-162)
• Mobiele Schutterij, zie aldaar»
• zie ook op Jagers», zie ook op vrijwilligers», zie ook op de naam van de stad van het desbetreffende korps

 Schutztruppe, Kaiserliche, zie» Kaiserliche Schutztruppe

 Scotti 2 tl (Scotti I.F. model 1938 type Campala) 219

 Seedorf (Duitsland), zie» legering en oefening van de KL in het buitenland

 Seelig, H.G., (biografie) 172

 segrijn (= vissenleer) als greep- en schedebekleding van Europese blanke wapens, zie» blanke wapens

 Sesseler, J.W., Handboek ter vervaardiging van ernstvuurwerken, zooals die bij de Nederlandasche land- en zeemagt in gebruik zijn (1823); bespreking van het boek 305

 Seyss-Inquart, Arthur, (1892-1946; Oostenrijks nationaalsocialist en Rijkscommissaris voor de bezette Nederlandse gebiedsdelen), twee uniformjassen van hem, in 2000 verworven door het Legermuseum; uitgebreide bespreking van deze aanwinst door Klaas Kornaat en Frans Smits jr. 432

 SFOR (= Stabilisation Force), zie» NAVO

 SHAEF (= Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force), zie» Eisenhower

 Sherman-tank, zie» tank

 Siemienowicz, Casimir, ( na 1651) Pools pyrotechnicus ) (ook Simienowicz)

• Artis Magnae artilleriae pars prima (1651); korte bespreking van het boek 305
• Louis Ph. Sloos, Un excellent livre: Siemienowicz Artis magnae artilleriae pars prima: een bijdrage aan de geschiedenis van de Nederlandse Republiek als verspreider van militaire literatuur; bibliografische geschiedenis & technisch-inhoudelijk commentaar op een aantal platen door J.P. Puype 429

 sierdegen, ontwikkeling van de Nederlandse, (ca. 1650) 48

 siervuurwerk, zie» pyrotechnica

 sigaren (en andere rookwaren met een connectie met de strijdkrachten)

• over de verleende medewerking aan een sigarenfabriek in 1964 voor militaire afbeeldingen en de museumnaam op 7 miljoen sigarenbandjes [9]
• aardenwerken beeldje van een uit een kuil klimmende infanterist van 7 RI in het uniform van 1912 (versie van eind 1915) en met het geweer M 95, zijnde het handvat van een deksel van een sigarendoos 400 (p. 134)

 Simienowicz, zie» Siemienowicz

 Simonov anti-tankgeweer, zie» geweer

 Sint Helena, zie» Napoleon

 Sint Petersburg, Artilleriemuseum te, zie» Benningh-kanonnen

 sjako

• de sjako van een officier van het 124e regiment infanterie, 1812-1815 448 (p. 260-266)
• de sjako M.1854; ontwikkeling 227
• de sjako M.1865
  - ontwikkeling 196
  - een sjako M 1865 voor onderofficieren van de Genie, met bijbehorende opbergdoos van blik 400 (p. 135-140)
• de sjako M.1912 (grenadiers en jagers) 218

 sjakoplaat van de Hollandse Brigade in Engelse Dienst 1799-1802 98

 sjerp; sjerpen als officiersdistinctieven, Ned. Leger na 1814 215

 slag, zie» veldslagen

 Slovenië, zie» pistoolmitrailleur

 Sluijters, Jan, (1881-1957) kunstenaar, zie» oorlogsgeweld, oorlogskunst

 sluitzegels uit WO I in de collectie van het Legermuseum (ca. 2300 stuks) 355

 Smock, zie» camouflagekleding

 Snidergeweer, zie» geweer (-Snider) (1867) 142

 Snijders, Cornelis Jacobus, (1852-1939), opperbevelhebber van Land- en Zeemacht in 1914-1918, zie» krijgsmacht

 snijmallen voor het maken van baretgespen 1945-1953 der KL 356 (p. 112-114)

 snoer; snoeren als officiersdistinctieven, Ned. Leger na 1815 208

 Soehard, Tresia, (brief van T.S. aan Kam (flankeur 1813), zie» Kam

 Soerabaja (Surabaya), zie» Politionele Acties

 Soerakardja (Surakarja) [sic], zie» Politionele Acties

 sokkelbajonet (hulsbajonet), zie» bajonet

 soldatenbrieven, zie» brieven

 soldatenkranten, Nederlandse 141

 soldatenleven

• de aquarel van H.M. Krabbé (1868-1931) In de kantine van soldaten van de vestingartillerie te Naarden (in uniformen van na 1912) 401 (p. 141-142)
• de voeding van de pantsermannen in het pantserfort Hoek van Holland (1880) 383
• Johannes Gerardus Heijberg (1869-1952); diens schilderij van twee onderofficieren der grenadiers in het onderofficiersverblijf van een kazerne omstreeks 1885; levensbeschrijving en oeuvre-kwalificatie van de kunstenaar 366 (p. 355-357)
• ontspanning in het officiersleven 1914-1929 zoals beschreven in de dagboekaantekeningen en ook in kunstwerken afgebeeld, door de cavalerieofficier Lucas Roelfsema 492
• zie ook op brieven», zie ook militair»

 soldatenliedjes, zie» muziek (-soldatenliedjes)

 Solingen (Duitsland)

• over de rol van het erezwaard van Hitler, hem aangeboden door de stad Solingen, in het ontwerp van de eresabel voor generaal Eisenhower, zie 482

 Solothurn anti-tankgeweren, zie» geweer

 Soutman, P., en J. Suiderhoef; hun prent uit de 18e eeuw van Johan de Middelste van Nassau, zie» Nassau-Siegen

 Spaanse Successieoorlog (1701-1713)

• de slag bij Malplaquet 1709 361
• korte uitleg over het belang van de vlaggen uit de Spaanse Successie-oorlog in de collectie van het Legermuseum 491
  - de restauratie van vaandels uit de Spaanse Successieoorlog [37]

 Spaanse vuurwapens 17e-18e eeuw in het Legermuseum 58

 Spanje; Nederlanders in het Spaanse leger, zie» Parma

 Special Forces Wing, de, van het Amerikaanse leger (afkomstig uit Groesbeek 1944) 434 (p. 215-216)

 speelgoed, militair,

• houten puzzel in de vorm van een Britse Mark I tank (1918) 400 (p. 134)
• puzzel van een kleurenprent naar een tekening van Maarten Toonder uit 1935-1940, tonende een militair die de Reveille blaast 465 (p. 344)
• tweedimensionale figuren en voertuigen van het Britse leger tijdens WO II (aanwinst voor de bibliotheek) 343 (p. 112)
• zie ook miniaturen»

 Spierenburg, C.A., luitenant bij de KL; diens ensemble van documenten m.b.t. de KMA, de mobilisatie 1939-1940 en zijn krijgsgevangenschap; aanwinst met beschrijving van de inhoud 448 (p. 255-256)

 Spionkop, de slag bij, zie» Boerenoorlog

 Spoor, S.H., (1902-1949) 34 privéfotos van diens begrafenis op 28 mei 1949 386 (p. 164)

 spoorwegstaking

• de rol van het leger tijdens de spoorwegstakingen van 1903 456

 Spot op de landmacht: honderd jaar politieke prenten over het Nederlandse leger (titel van wisselexpositie in 1990 in het Legermuseum) 290

 spotprenten, zie» prenten

 Spreekmeester, Ies, (illustrator van het in 1940 verschenen boek over het volksgasmasker 294 (p. 122)

 springstoffen

• historische werken over springstoffen (en vuurwerken), zie: Bergansius (1862), Bern (1820), Clous (1933), Congreve (1827), D.F.D.B. (1747), Diderot/dAlembert (1751-1765), Furttenbach (1627), Merkes (1829), Romocki (1895), Scharroo (1914), Sesseler (1823) en Siemienowicz (1651)
• Jeoffrey van Woensel, Veiligheid voor allen: een overzicht van de methoden en technieken voor het ruimen van ongesprongen explosieven (1944- 2004) 476

 Sri Lanka (voorheen Ceylon), zie» kastane

SS (= Schutz Staffel)

• de SS-Panzerbüchse MPzB 41 (t), zie» geweer
• zie» uniform, -[van afzonderlijke personen], -[Dr. A. Seyss-Inquart]

 Staatsbedrijf der Artillerie Inrichtingen zie» Artillerie Inrichtingen

 Staatse leger 1581-1795

• de bewapening van het Staatse leger in de periode 1590-1621 359
• de rol van het Staatse leger in het bereiken van de Vrede van Munster in 1648; Engelstalige tekst van de toespraak door Prof.Dr. J.I. Israel uitgesproken t.g.v. de opening van de wisselexpositie Van Mautis naar Munster in 1998 374
• sterkte en samenstelling in 1688 242
• de artilleriesterkte van het Staatse leger in de periode 1702-1712 362
• verandering in de bewapening tijdens de Spaanse Successieoorlog 1702-1713 337
• Elias, Eibert, (1693-1750) brigadier van het Staatse leger en auteur van een dagboek bijgehouden van 17 april tot 18 oktober 1745 448 (p. 248-249)
• lijst van officieren van het Staatse leger voor het jaar 1767 433 (p. 208-209)
• uniformen van het Staatse leger, zie» uniform
• voor Nederlanders in Spaanse dienst vóór 1581, zie» Parma
• voor de vernieuwingen in het Staatse leger onder prins Maurits, zie» Maurits
• zie ook op Waardgelders»

 Staatse vloot

• de vlaggentrofeeën van het eskader-Van Braam in de Indische archipel, 1784 423

 stadssoldaten

• een bandelier voor hagelpatronen van de Stadswachten van het KNIL in 1941 371 (p. 150)
• het schilderij door Joost Cornelisz Droochsloot (1586-1666) over de afdanking der Waardgelders te Utrecht in 1618 en vergelijking met andere schilderijen over die gebeurtenis 464
• zie ook schutterij», zie ook Waardgelders»

 stafmuziek Regiment Grenadiers en Jagers, zie» Koninklijke Militaire Kapel

 standaard, zie» vlaggen

 Staring, M., kunstenaar; oeuvre-kwalificatie 69 (p. 80)

 Staring, Willem,

• Willem Staring jr, uitgever v.h. Stokvischorders-album van Lodewijk Mulder, 1884 189

 Staring, W.C., (kunstenaar 1847-1916)

• oeuvre-kwalificatie 69 (p. 80)
• aquarellen van o.a. huzaren en Rijdende en Veldartillerie 1864-1903 294

 Staten-Generaal

• de vlaggentrofeën van de Staten-Generaal [37], 6, 19, 227
• de VOC en de Staten-Generaal 422

 Stedman, J.G., kapitein van een expeditie van mariniers in de guerilla tegen de bosnegers en Bonis in Suriname 1773-1777 444

 Steelgranaat, zie» granaat [-Ron Knip]

 stempels op wapens, zie» merken

 Sten Gun (Stengun)

• bajonet van de Sten Gun Mk 2 294

 ster; sterren als officiersdistinctieven; Ned. Leger na 1815 208

 Steyr-Mannlicher geweer, zie» geweer [M.95]

 StG 44, zie» Sturmgewehr 44

 Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau, zie» Koninklijk Huisarchief

 Stichting Vrienden van het Legermuseum

• jaarverslagen: 1963 [13], [19], 1964 [41], [47], 1966 16, 1967 23
• [als schenker resp. steunverlener bij aankoop] 386 (p. 165-166), 401 (p. 139)

 Stoel, ., fotograaf van de Boerenoorlog, zie» expositie Legermuseum

 Stokvischorders 189

 stokwapens

• de vervanging van de infanteriepiek door de insteekbajonet tijdens de Spaanse Successie-oorlog 1702-1713 337
• Nederlandse modellen van lansen tijdens de Tiendaagse Veldtocht 1831 165
• twee kleurentekeningen van Javaanse stokwapens door Mas Pirngadie, afgebeeld op het achteromslag van Armamentaria 32 (1997)
• zie ook afzonderlijke wapentypen

 Stoottroepen, Regiment, in Nederlands-Indië gebruikt kompas van een sergeant van het regiment 400 (p. 136)

 stopping power; het stopping power onderzoek van 1912 283

 stormdolk, ontwikkeling van de, 1917-1942 140

 stormgeweer, internationale ontwikkeling van het 41

 stormman (lid van de stormtroepen d.w.z. de speciale aanvalssecties, geïntroduceerd in het Nederlandse leger tijdens WO I), persoonlijke uitrusting 455

 Stormschool (opleiding van stormmannen tijdens WO I) 455

 Stormtroepen

• de introductie van stormtroepen in het Nederlandse leger tijdens WO I 455

 Straat, Jan van der, zie» Stradanus

 Stradanus (Jan van der Straat, 1523-1605), verwerving van de prenten over de geschutmakerij en de harnaspolijsterij uit diens werk Nova Reperta uit ca. 1600 (abusievelijk vermeld als ca. 1580) 433 (p. 211-212)

 strijdgassen (inclusief traangas)

• Nederland en de gifgasoorlogvoering in de Eerste Wereldoorlog 428
• de Nederlandse revolver M 1873 O.M., na 1918 omgebouwd voor traangas 427 (p. 108-109)
• het zogenaamde volksgasmasker (type Electro-Hevea 011) ingevoerd 1940 294 (p. 123)

strijdkrachten zie» naam van het leger (b.v. Koninklijke Landmacht, KNIL enz.), zie ook op oorlogsgeweld»

 Stroo, Cornelis, 2e luitenant bij de Expeditionaire Afdeeling Infanterie; diens ingelijste, gedroogde en door hem in 1830 geplukte takjes van een boom bij het graf van Napoleon op Sint Helena; beschrijving van de schenking in 1995 343 (p. 116-117)

 Stuart, Schots regiment in het Staatse leger

• bij Nieuwpoort 1600 heroverde Schotse vendelvlag (mogelijk van het regiment Stuart) 227A, 491
• trom van het regiment ca. 1770-1790, zie» trom

 studenten-soldaten uit Leiden tijdens Belg. Opstand 1831 104, 162, 163

 Studianka, plaats in Rusland waar de Nederlandse pontonniers zich bij bruggenbouw tijdens de tocht naar Rusland 1812 hebben onderscheiden 378

 Studieverzameling Militair Materieel (Defensievoorraad tot 1952, daarna Legermuseumcollectie. Locatie aan de Korte Geer tot ca.1980)

• verslag 1963 [10]
• verslag 1964 [38]

 Stuers, Victor de, (1843-1916) en Jan Hoynck van Papendrecht en de gebeurtenissen bij de bruggen over de Berezina 25-29 november 1812; iconografisch onderzoek en vergelijking 392

 Sturmgewehr 44 41

 Suiderhoef, J., en P. Soutman; hun prent uit de 18e eeuw van Johan de Middelste van Nassau, zie» Nassau-Siegen

 Suit Snow Smock Mk 1942, zie» camouflagekleding

 Sumatra

• de actie op 20 juli 1949 bij Pintjoeran-Baling-Baling (Midden-Sumatra) tijdens de 2e Politionele Actie; n.a.v. de verwerving door het Legermuseum van een aquarel door Dahlan Djaz van deze actie 393

 Surabaya zie» Soerabaja

 Surakarja zie» Soerakardja

 Suriname

• de uniformering (& uitrusting, bewapening, vaandels enz.) van de militie in Suriname in de achttiende eeuw 297
• de oorlog met de bosnegers in Suriname 1730-1789 444

 Sutherland, Robert, diens trom (1787), zie» trom

 Swieten, J. van, generaal van het KNIL tijdens de eerste Atjeh-expedities 1873-1878 341

 Sytzama, zie» Huzaren van Sytzama

 Székely-Lulofs, M.H., auteur van De hongertocht (1936), een roman over een KNIL-patrouille in Atjeh in 1911, waarvan maar één overlevende terugkeerde; korte bespreking van het boek 433 (p. 209)