M

 M + G project, het, van de Artillerie Inrichtingen, zie» machinegeweer

 M.95 zie» geweer (-M.95)

 machinegeweer (mitrailleur)

• ontwikkeling tijdens de 19e eeuw 67
• machinegeweren in Nederland, 1867-1914 127
• Bjørn Nielsen en Mathieu Willemsen, De karabijnmitrailleurs M.15 en M.40 systeem madsen [Madsen]; bij de Nederlandse en Nederlands-Indische strijdkrachten 1914-1940 489
• de ontwikkeling van de Beckermitrailleur tijdens WO I, zie» vuurwapens
• mitrailleurkarren, zie aldaar»
• het M + G project, de op basis van de AR-10 als private venture door de Artillerie Inrichtingen ontwikkelde prototypen voor een nieuw machinegeweer 145, 323

 machinegeweerkarren zie» mitrailleurkarren

 Madou, J.P. (oeuvre-kwalificatie) 69

 Madsen, de, geweer- en karabijnmitrailleurs voor de Nederlandse en Nederlands- Indische Strijdkrachten 1914-1942 489

 Maison du Roi (herberg bij Waterloo 1815) 29

 Majoor E.W. van Dam temidden van zijn Jagers in de slag bij Leuven (1831); schilderij door A.J. Couwenberg 293

 maliënkolder, zie» harnas

 Malplaquet, de slag bij, (1709) 361

 Mamelukkensabel, zie» Willem II (koning)

 manchet, wegvallende, zie» granaat [-Ron Knip]

 Mangkoe Negoro, Legioen, zie» KNIL [-Tristan Broos]

 Mannlicher-geweer, zie» geweer M.95

 M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting (steunverlener bij aankoop) 329 (p. 109)

 Marcus, J.E., oeuvre-kwalificatie 69 (p. 78)

 Marechaussee, zie» Koninklijke marechaussee

 marechausseesabel O.I., zie» klewang

 mariniers

• de mariniers in de Nederlandse krijgsmacht (vnl. 17e-18e eeuw) 324
• uniformtekeningen 1667-1994 van F.J.H.Th. Smits 325
• de mariniers en de koloniale troepen onder kolonel L.H. Fourgeoud in de guerilla tegen de Bonis en bosnegers in Suriname 1773-1789 444
• het optreden van Nederlandse mariniers in het kader van UNTAC (= United Nations Transitional Authority in Cambodia) 490

 marketentster

• marketentsters in het Nederlandse leger 1813-ca. 1900 270
• tekening door kapitein D.T. Gevers van Endegeest (1793-1877), bevelhebber van de 5e compagnie van het Haagse 1e bataljon Mobiele Schutterij, van de daarbij dienende marketentster 488

 mars (marsen), zie» muziek

 Mas Pirngadie (auteur), zie» Indonesië [-typoscript]

 matrijzen en gipsmodellen voor baretemblemen van de KL 1945-1946 356 (p. 112-114)

 Maurits van Nassau, Prins van Oranje (1567-1625)

• de in 1998 door Gotscha Lagidse voor het Legermuseum gemaakte replica van het harnas van prins Maurits te Wenen 400 (p. 133-134)
• Kees (Dr C.M.) Schulten, Prins Maurits (1567-1625), legerhervormer en vernieuwer van de krijgskunde, of trendvolger? 404
• Bas (J.B.) Kist, De erfenis van prins Maurits 405
• Jan Piet Puype, Het Staatse leger en prinsMaurits, wegbereider van de moderne Legers 406
• het schilderij door Joost Cornelisz Droochsloot (1586-1666) over de afdanking der Waardgelders te Utrecht in 1518 onder leiding van prins Maurits en vergelijking met andere schilderijen over die gebeurtenis 464

 medailles, zie» onderscheidingen

 medische verzorging, zie» verzorging

 Meertens, M.H., auteur van het typoscript Uniformen van de Nederlandsche Landmacht 1912-1920, met gekleurde pentekeningen van zijn hand; beschrijving van deze aanwinst 448 (p. 250-251)

 Meijerbeer, componist van de opera lÉtoile du nord, waarop N.A. Bouman zijn Grande Fantaisie (etc.) baseerde, zie» muziek [-militaire]

 Melzo, Lodovico, (auteur, 1611), zie» cavalerie

 mentaliteit van de militair, zie» militair, de,

 merken (inclusief stempels en inscripties) op wapens

• het merk M.E., vermoedelijk een arsenaalmerk, gestempeld op een ringkraag en twee brostplaten uit het begin van de 17e eeuw, alle bovendien gestempeld met het stadswapen van Dordrecht 371 (p. 149-150)
• de inscriptie Manufre [de] Klingenthal Coulaux frères op jagerssabel M.1805 329 (p. 108)
• de keurmerken op de koloniale pistolen M.1842 en M.1850 381
• over de verschillende merken en nummeringen van de Browning-FN pistolen van de KL 356 (p. 114-116)
• nummeringsproblemen bij de Madsen mitrailleurs van de Nederlandse en Nederlands-Indische strijdkrachten 489

 Merkes, J.G.W., Stelsels der oorlogs-vuurpijlen naar Congreve, Montgery en anderen (1829); bespreking van het boek 305

 Meynen, J., minister van defensie in 1945, opdrachtgever tot het ontwerpen van baretemblemen voor de KL 356 (p. 112-114)

 Middelburg

• het beleg van Middelburg in 157 3 82
• zie ook op Zeeland»

 mijn, zie» landmijn

 Mijn- en Munitie Opruimings Dienst (MMOD) en Mijn Opruimings Dienst (MOD), zie» springstoffen

 Mijter, zie» grenadiersmuts

 militair, de,
[mentaliteit, instelling]

• over de verhouding tussen politieke beslissingen en de instelling van de militair te velde; militair groepsgedrag en psychologie v.d. militair 304
• het aankweken van militaire korpsgeest, militarisme en chauvinisme 376
• het zedenkundige boek voor het Nederlandse leger in de 19e eeuw; over de zedelijke en religieuze instelling en het gedrag van de Nederlandse militair; bibliografisch overzicht 399
• over de verhouding tussen beroepsmilitairen en dienstplichtingen van de Koninklijke Landmacht op de legerplaats Seedorf 1963-2003 459
• het aankweken van militarisme bij militairen en de rol van de Nederlandse uniformboeken daarin, zie» uniform [-algemeen]

[verschijningsbeeld, anders dan uniformen]

• baard- en haardracht in het Nederlandse leger, 1680-1988 245
• zie ook op officiersopleiding», zie ook op oorlogsgeweld», zie ook op soldatenleven»

 Militair Gezag 1944-1945, zie» Kruls

 Militair Huis 

• het Militair Huis des Konings (1841-1890; uniformen, opstellingen enz.) 167, 250 
• het Militair Huis van H.M. de Koningin (sedert 1890; koninklijke erecommandos , uniformen, militaire functies) 132, 250
• uniformen van het Militair Huis van 1814 tot 2002 (uitklapplaat van F.J.H.Th. Smits) 442
• het Militair Huis van de Indische vorsten Pakoe Boewono X en Hamengkoe Boewono VIII, zie» KNIL [-Tristan Broos]

 militair onderwijs

• de invloed van het boek van Vermeulen Krieger (1829) over guerilla op het militair onderwijs en de militaire doctrine 309
• het militair onderwijs in Nederland 1815-heden; uitklapplaat van F.J.H.Th. Smits (met teksten van F.A.Th. Smits) van ca. 50 tekeningen van militaire figuren 426
• zie ook militair» (de -), zie ook  officiersopleiding»

 militaire bijstand, zie» spoorwegstaking

 Militaire Luchtvaart van het KNIL; enkele uniformen van militairen van dit Wapen, zie 410

 militaire muzikanten, zie» functies (b.v. tamboers, schalmeiblazers enz.) en instrumentennamen

 Militaire Vrouwenafdeling; uniformen en onderscheidingstekenen 1943-1982 174

 Militaire Willems-Orde (MWO)

• MWO 4e klasse postuum verleend aan Majoor W.P. Landzaat n.a.v. de gevechten op de Grebbeberg in mei 1940 338

 militarisme, het aankweken van, bij militairen en de rol van de Nederlandse uniform-boeken daarin, zie» uniform [-algemeen]

 Militie, de, in Suriname 18e eeuw 297

 MILVA, zie» Militaire Vrouwenafdeling

 miniaturen (speelgoed, schaalmodellen incl. hobbymodellen, kits, instructiemodellen)

• de inrichting van een Kabinet Koekkoek met diens kartonnen miniatuurfiguren in het Legermuseum te Leiden [5]
• Elastolinfiguren 294
• platte kartonnen figuren Britse leger WO II; beschrijving als aanwinst in 1995 343 (p.112)

 miqueletslot 57

 mitrailleur, zie» machinegeweer

 mitrailleurkarren met hondentractie (Ned.Leger 1913-1919) 113, 347

 ML, zie» Militaire Luchtvaart

 MMOD (= Mijn- en Munitie Opruimings Dienst), zie» springstoffen

 mobiele schutterij tijdens de Belgische Opstand 1831 162, 163

 mobilisatie
[1914-1918]

• schetsboek Mobilisatie 1914-1918 door Wildschut, ca. 1914 (beschrijving als aanwinst) 401 (p. 140)
• kroniek over de mobilisatietijd 1914-1918, uitgegeven t.g.v. een reünie van officieren en oud-officieren van de 1e Afdeeling 1e Regiment Veld-Artillerie 356 (p. 118)
• het pantserfort Hoek van Holland (1880) tijdens de Mobilisatie 1914-1918 383
• dagboekaantekeningen en kunstwerken van de cavalerieofficier Lucas Roelfsema over de jaren tijden de Mobilisatie 14-18 en daarna 492
• Hertogh, W.G. de; diens ensemble van documenten m.b.t. zijn leven als onderofficier bij de KL 1904-ca.1930, o.a. tijdens de Mobilisatie 1914-1918 448 (p. 253-254)
• enkele fotos van de infanterie-offcier E. Feijge (o.a. een boottocht naar Urk in 1915) 371 (p. 155)
• Cees Beukers, diens oliverfportret uit 1916 door Albert Verschuuren, hem tonend als 1e luitenant van de KL tijdens de Mobilisatie 1914-1918, toen hij in de Vesting Willemstad (Noord-Brabant) was gelegerd 494 (p. 244-245)
• aardenwerken beeldje van een uit een kuil klimmende infanterist van 7 RI in de uniform van 1912 (versie van eind 1915) en met het geweer M 95, zijnde het handvat van een deksel van een sigarendoos 400 (p. 134)

[1939-1940]

• algemeen 141, 259 (p. 125, 127)
• J.G. Raatgever, Onder de Wapenen: vroolijke schetsen van een gemobiliseerden verslaggever (Amersfoort: Valkhoff & Co., 1940); korte schets van dit boek als aanwinst 386 (p. 162-183)
• C.A. Spierenburg, luitenant bij de KL; diens ensemble van documenten m.b.t. de KMA, de mobilisatie 1939-1940 en zijn krijgsgevangenschap; aanwinst met beschrijving van de inhoud 448 (p. 255-256)
• het opnieuw beproeven van de Renault FT 17 tank in 1939 op zijn doorwaadbaarheidsvermogen in de Hollandse Waterlinie 494 (p. 255-257)
• de schuilhut van de luchtbeschermingsdienst 279 (p. 127)
• bladmuziek Overal zijn de soldatendoor C.H. Kleijn (arr. Jack Bottle) 1939-1940 279 (p. 125)
• fotoalbums, plakboeken, drukwerk, penningen met betrekking tot de afdeling O & O (Ontwikkeling en Ontspanning) van de Generale Staf tijdens de mobiblisatie 329 (p. 107)

 MOD (= Mijn Opruimings Dienst), zie» springstoffen

 modellen, zie» miniaturen

 Molkenboer, J.B., (directeur van het Legermuseum 1985-1989)(auteur) 238

 Military Observation and Liaison Teams (MOLT); het optreden van Nederlandse militairen in het kader van MOLTs in Afghanistan 490

MOLT zie» Military Observation and Liaison Teams

 Mondragon, zie» geweer

 Monitor [eig. Monitoring] Mission Jugoslavia van de EG; uniformen der waarnemers ca. 1990 306

 monogram, het Koninklijk, op wapens gestempeld, zie» merken

 Montycoat

zie» duffelcoat

 Mortieren

• mortier-royaal, Coehoorn- en andere mortieren gebruikt door de VOC, VOC
• zie» mortieren en bomwerpers v.h. Nederlandse leger 1914-1918 251, 316, 326

 Moskou; Nederlandse 17e-eeuwse handvuurwapens uit de collectie van het wapenmuseum (Oruzjejna Palata) in het Kremlin van Moskou 349

 Mote, De la, zie» De la Mote

 Motordienst, Depot, te Delft 1918 279 (p. 126)

 motorrijders (huzaren-motorrijder), zie» huzaren

 Motortransport Nederland, zie» Aan- en Afvoertroepen

 Mourot, J.F., oeuvre-kwalificatie 69 (p. 79)

 mouwemblemen [chronologisch]

• Amerikaanse, Britse en Canadese tankeenheden 1917-1945 [51]
• naamlinten toebehorende een commando-eenheden en aan het Royal Artillery Regiment v.h. Britse leger, afkomstig van Nijmegen 1944 434 (p. 215-216)
• naamlinten en functie- en indelingsemblemen van de commandos, de BT en de BS 1944-1945, afkomstig van Prins Bernhard 294
• het mouwembleem van het Netherlands District 1944-1945 van het Britse leger 417 (p. 183-184)
• mouwemblemen in Nederlands-Indië 1945-1949 170, 177, 306, 343 (p.115)
• het mouwembleem van de 16e Leger geniecompagnie (oorspr. van het Netherlands District uit 1944-1945) zoals gedragen 1946-1950 tijdens de Politionele Acties in Nederlands-Indië 417 (p. 183-184)
• de mouwleeuw van de KL en het indelingsembleem van de 1e Divisie op herinneringsplaat Soerakardja [sic] 1947-1950 400 (p. 186)
• het Indiëschildje van het 7e bataljon Garde Grenadiers (431 Bat. Infanterie) ingevoerd medio 1950 343 (p. 115)
• het mouwembleem voor geüniformeerden van Vrij West-Papoea, 1962 418 (p. 185)
• het mouwembleem voor Poolse UNPROFOR-soldaten in Bosnië 1994 387 (p. 168)
• naamlint van de AAT, zie aldaar»

 MP 18 (Maschinepistole 1918), zie» vuurwapens

 Mulder, Lodewijk, (diens album over de Stokvischorders 1884) 189

 munitie

• ontwikkeling v.d. geweerpatroon 1944-1976 111
• de verwerving van het archief (1947-2002) van de munitiefabriek Eurometaal 466 (p. 359-362)
• de pantserdoorborende munitie behorende bij de anti-tankgeweren in de collectie van het Legermuseum 477 (p. 184-185)
• Ron Knip, Pantserdoorborende munitie: van Middeleeuwen tot heden: dwars door de collectie van het Legermuseum 483
• Afdeling Beproevingen Wapensystemen en Munitie van de Koninklijke Landmacht, zie» Beproevingen
• zie ook bom, geweergranaat, granaat, kogel, patroon, kanon, tank enz.

 munitiekist ca. 1830; beschrijving als aanwinst 371 (p. 150)

 Munster (Münster), de Vrede van, (1648) zie» Westphalia

 Muri, Theodore, handtekenmeester aan de Konklijke Militaire School te Honselersdijk, in de periode 1806-1810 438 (p. 42-43)

 Museuminrichting, zie» expositie Legermuseum

 musket (lontslotmusket)

• het standaardmusket van 1599 van het Staatse leger 359
• twee furketten voor musketten, 17e-eeuws, in 2003 verworven door het Legermuseum 478 (p. 203)

 musketier uit 1730 in handschrift van Kapitein v. Bilderbeek 91, 92

 Mussert, A.A., (1894-1946), leider van de N.S.B., zie aldaar»

 muts zie» grenadiersmuts, zie ook konfederatka»

 mutsemblemen, zie» naam van het desbetreffende hoofddekselmuziek
[militaire]

• dubbel LP geproduceerd door Jhr.mr.J.G. Reuchlin 123, 124
• de rol en de uniformering der muzikanten in de Tête de Colonne 1700-1815 311
• invloed v.d. Franse Revolutie op de militaire muziek 247
• gramofoonplaat (Parlophon 1920-1930) met de Huldigings-Marsch (componist C.L. Boer) en de Grenadiers-Marsch (populair Turf in je ransel) (comp. F. Dunkler), uitgevoerd door de Koninklijke Militaire Kapel (Stafmuziek Rgt. Grenadiers en Jagers) o.l.v. 1e luitenant C.L. Boer, kapelmeester; beschrijving als aanwinst 356 (p. 118)
• bladmuziek La garnison de La Haye door I.C.F. Deminière (geen datum genoemd doch opgedragen aan de koning, d.w.z. vóór 1891) met een door hem voor piano gecomponeerde Quadrille Militaire 371 (p. 155 en vooromslag)
• partituren van de Jubileum-Feestmarsch (t.g.v. het 50-jarig bestaan van het Regiment Grenadiers en Jagers), componist J.H. Völlmar, kapelmeester van de Koninklijke Militaire Kapel (1879); Grande Fantaisie sur des Motifs de lOpéra de Meijerbeer lÉtoile du nord, opgedragen aan kolonel A.J.M. van der Schrieck, comp. N.A. Bouwman (zonder jaar) 294 (p. 121)
• gramofoonplaten, langspeel, 78-toeren, met marsen en diverse militaire muziek 294 (p. 121)

[soldatenliedjes]

• bladmuziek Overal zijn de soldatendoor C.H. Kleijn (arr. Jack Bottle) 1939-1940 279 (p. 125)

 muziekinstrumenten, zie» instrumentennaam (v.b. trom)

 muzikanten, militaire, zie» militaire muzikanten