K

 kaarslantaarn type Germania, zie» fiets

 kaarten

• militaire kaarten eind 15e-begin 19e eeuw 75
• vogelvluchtkaart getiteld Expugnatio Sylvae Ducis uit 1631 vertonende het beleg van s-Hertogenbosch in 1631, zie» beleg

 Kabinet Koekkoek, zie» Koekkoek

 kadetten, zie» officiersopleiding

 Kaiserliche Schutztruppe, Oost-Afrika 1914-1919 51

 kalasjnikov (kalashnikov)

• de AK 54, de variant van 1954 van het Sowjetrussisch stormgeweer AK 47 41
• de kalasjnikov AK 47 en AK 74 en andere versies 452

 Kam, flankeur bij de Keizerlijke Garde in Rusland 1813 81

 kamerschietoefeningen (KSO), zie» vuistvuurwapen

 Kampen (Overijssel), zie» School voor Reserveofficieren

 Kampfwertsteigerung (gevechtsverbeteringsprogramma) van de PRTL (Pruttel),zie» tank [-RTL]

 kanon
[voorlaadgeschut]

• 4-ponder (kal. 90 mm) ca. 1620 gemerkt op het bodemstuk F / 1320 (inv.nr. 006583) 329 (p. 108)
• 12-ponder (kal. 17 mm), gegoten 1839 door Walker & Co. te Gospeloak (Engeland); oorspronkelijk vestingkanon, 1863 uitgeboord en voorzien van een bronzen ziel (thans verdwenen) met trekken en velden voor het verschieten van 12 cm puntgranaten 329 (p. 109)
• lantaka, evenals lila de in het westen gebruikte term voor Indonesische bronzen draaibassen (rentaka en lelah; de correcte Indonesische wapenhistorische naam is bedil sedang besar); beschrijving van een Maleise lantaka, 19e-eeuws, als aanwinst 387 (p. 166)

[achterlaadgeschut]

• 4,7 pag in kazemat met gietstalen koepel (Vesting Holland 1940) 298
• 7.5 cm tl van de 13e batterij der Luchtafweerdienst op Ypenburg 10 mei 1940 96
• kanon van 8 brons van een batterij der Rijdende Artillerie in opstelling in bosrand bij Arnhem (aquarel door W.C. Staring) 297
• van de Veldartillerie omringd door allerlei militairen 1864 (aquarel door W.C. Staring) 297
• 10 tl (kanon van 10,5 cm semi-automatisch No 2) 221
• het Amerikaans 37 mm antitankkanon, waarvan enkele exemplaren in 1941- 1942 aan het KNIL zijn geleverd 434 (p. 214-215)
• kanon tl, zie ook luchtafweerkanonnen»
• voor overige typen van vuurmonden (bombarde, houwitser, bomwerper, granaatwerper, mortier) zie ook aldaar

 kanongieterij

• Stradanus (Jan van der Straat, 1523-1605), verwerving van de prent over de geschutsfabricage (inclusief het omsmelten van oud geschut en het ciseleren van nieuw bronzen geschut) afkomstig uit zijn werk Nova Reperta uit ca. 1600 (abusievelijk vermeld als ca. 1580) 433 (p. 211-212)

 kanonnen

• de zgn. Benningh-kanonnen uit 1669 191
• het geschut gebruikt bij het beleg van de citadel van Antwerpen 1832 172
• kanonnen en houwitsers: de Staatse veldartillerie in 1700-1750 362
• de artillerie van de Koninklijke Brigade Prinses Irene 97
• geschut van zeer grote dracht 1500-1945 4
• het documenteren (opmeten, tekenen, instrumentarium) van oude kanonnen 319

 kapelmeesters bij de landmacht, zie» muziek

 karabijn

• karabijn M 95, zie» geweer [-M 95]
• zie ook schoudervuurwapen»

 karabijnmitrailleur, zie» machinegeweer

 karikaturen, politieke, in de meidagen van 1940 258

 kartouwen, de zgn. Benningh-kanonnen uit 1669 191

 kastane, het nationale zwaard van Ceylon. Over de rol van de kastane (in de collectie van het Rijksmuseum Amsterdam) in het ontwerp van de eresabel voor generaal Eisenhower, zie 482

 kasteel De Doorwerth, zie» Doorwerth

 kazemat, zie» bunker

 kazerne, zie kazernenaam (Ripperdakazerne), zie ook Koninklijke Landmacht»

 kazernebouw, zie» architectuur

 KCT (= Korps Commandotroepen), zie» commandos

 Keizer, E.J., (auteur) 384

 Keizerlijk Franse leger, zie» Franse leger

 kepi (kepie), de officierskepi in het Ned. Leger, 1916-1939 249

 keteltrom (pauk), zie» paukenisten

 keukenwagen-infanterie; Nedederlands leger ca. 1913-1940 261

KFOR (= Kosovo Force), zie» NAVO

 khaki, de invloed van het, op de burgermode, zie» uniform [-algemeen; -Camouflage op de catwalk]

 kinderen

• kinderen in het Nederlandse leger 44
• militair alfabet voor kinderen, in het Frans (van Bivouac tot Zêle), 1804-1815; beschrijving als aanwinst (met leurenreproducties van alle 24 plaatjes) 465 (p. 341-343)
• puzzel voor kinderen van een kleurenprent naar een tekening van Maarten Toonder uit 1935-1940, tonende een militair die de Reveille blaast 465 (p. 344)
• Kinderen tekenden de Tweede Wereldoorlog (t.g.v. wisselexpositie in het Legermuseum in 1990) 286
• verwerving collectie kinderboeken met WO II als achtergrond 294
• Oorlog en revolutie (t.g.v. wisselexpositie in het Legermuseum in 1992); Indonesische kindertekeningen uit Jogyakarta 1948-1949 303
• het militaire kinderboek in het Legermuseum, een aanzet tot systematiek; bibliografie n.a.v. een schenking in 1991 van W.A. Brug, Den Haag 385
• zie ook op speelgoed»

 kinderboeken, zie» kinderen

 kindertekeningen, zie» kinderen

 kinetische energie, zie» munitie [-Knip]

 kits (schaalmodellen), zie» miniaturen

 Klagt van een Deserteur; pamflet vermoedelijk verspreid tijdens de Tiendaagse Veldtocht in 1831; korte schets van de inhoud en afbeelding van de titelprent 386 (p. 164-165)

 kleding van soldaten (krijgskleding en uniformen), zie» uniform

 kledingkasten, bedden en, in kazernes van het Nederlandse leger 1814-1994 332

 kledingvoorziening

• de kledingvoorziening in het Staatse Leger 1681-1795 213, 311
• zie ook op voorziening»

 kleermakers in 1792 en 1794, Voorschriften voor, 213

 klein kaliber repeteergeweren stelsel De Beaumont 1871-1887 (in de collectie van het Legermuseum) 186

 kleine oorlog (guerilla), zie» oorlogvoering

 kleurrijk Europa, Herinnering aan, (naam v. expositie) [5]

 klewang, ontwikkeling van de militaire, 90, 315

 klimaat

• invloed op militaire operaties en kleding, kou
• klimatologische omstandigheden op de vlaggen- en vaandelcollectie van het Legermuseum (stand 1997) 369
• het Suit Snow Smock Mk 1942, sneeuwcamouflagekleding van Canadese en Britse eenheden in Brabant in de winter van 1944-1945 401 (p. 136-137)

 Klingenthal (Elzas, Frankrijk); productiecentrum van blanke wapens, zie» jagerssabel

 klompkogels (M.E. schijf- en cilindervormige buskogels), zie» kogel

 KMA, zie» Koninklijke Militaire Academie

 KMS, zie» Koninklijke Militaire School

 KNIL (= Koninklijk Nederlands Oost-Indisch Leger) [opgericht als zelfstandig Oost-Indisch leger op 4-12-1830, na 1930 KNIL genoemd en opgeheven op 20-7-1950]:
[alfabetisch op onderwerp]

• algemeen (taken en troepensterkte van 1830-1950) 313
• Afrikaanse, de, soldaten in het Nederlands-Indisch leger 1831-1872 443
• bamboehoed, de, 1904-1942 179
• bewapening, zie wapens hieronder
• boeken over het KNIL
  - Székely-Lulofs, M.H., auteur van De hongertocht (1936), een roman over een KNIL-patrouille in Atjeh in 1911, waarvan maar één overlevende terugkeerde; korte bespreking van het boek 433 (p. 209)
• contra-guerilla, de, door het KNIL tot 1829 309
• Depot Speciale Troepen, zie» Westerling
• Emblemen:
  - de mouwemblemen in Ned.Indië 1945-1949 170
  - het schouderembleem van het Wapen der Cavalerie van het KNIL in de uitvoering van 1946-1950 418 (p. 184)
• hulpkorpsen, zie» uniformen hieronder
• Koninklijke Militaire Academie van het KNIL, zieleidingen hieronder
• opleidingen
  - de geschiedenis van de KNIL-cadetten op de KMA te Breda; de promoties 1940, 1941 en 1942 440
  - de Koninklijke Militaire Academie van het KNIL te Bandoeng 1940- 1942 439
• uitrustingsstukken
  - bandelier voor hagelpatronen gedragen door Stadswachten van het KNIL in 1941-1942 371 (p. 150)
• het schoeisel van het KNIL 1830-1950 222
• uniformen
  - het KNIL in kleur 1830-1950 (uniformtekeningen F.J.H.Th. Smits) 314
  - platte pet, tropenmodel, voor manschappen van het KNIL, 1945-1950, gemaakt door de fa. Hendrikx 400 (p. 134-135)
• uniformen enz. van de infanterie van het KNIL 1814-1942 231
• uniformen enz. der hulpkorpsen 1812-1942 253
• veldtenue
  - ontwikkeling tot ca. 1900 274
  - ontwikkeling 1900-1940/41 285
• voertuigen, zie aldaar»
• wapens
  - de marechausseesabel (klewang) van het KNIL 90, 315
  - de Madsen geweer- en karabijnmitrailleurs van het KNIL 1914-1942 489
• het Solothurn anti-tankgeweer S18-1000 voor het KNIL officieel tankbuks M36) 477 (p.173-178)
• een Cattaraugus Commando Knife gedragen door een KNIL-officier in 1945 279 (p. 123)
• het Amerikaans 37 mm antitankkanon, waarvan enkele exemplaren in 1941-1942 aan het KNIL zijn geleverd 434 (p. 214-215)
• werving; poster 1909 (uitg. Kotting Amsterdam) 343 (p. 113)

 KNLWM (= Koninklijk Nederlands Leger- en Wapenmuseum), zie» Legermuseum

 Knok, Arie Johannis, (1763-ca. 1816) schrijver van een dagboek over o.a. zijn wedervaren als Patriot 1784-1795 310

 Koblenz (Duitsland), zie» WTS

 Köhler, J.H.R., generaal-majoor van het KNIL tijdens de eerste Atjeh-expedities 1873-1878 341

 Koekkoek, H.W., (1862-1929)

• oeuvre-kwalifïcatie 69 (p. 81)
• inrichting van het Kabinet Koekkoek in het Legermuseum te Leiden [5]

 Koerdisch gebied, Koerdistan (1991), zie» internationale inzet van de KL [-Arthur ten Cate], zie ook Irak»

 koffer van generaal H.J. Kruls tijdens en na WO II 329 (p. 106)

 kogel

• cilindrische en schijfvormige loden buskogels (zgn. klompkogels) uit 1375, overgebleven van het beleg in 1375 van het later gesloopte slot Puttenstein 294 (p. 120)
• het stopping power onderzoek van 1912 283
• de ontwikkeling van dumdumkogels tijdens WO I, zie» vuurwapens

 kogelvrije vesten, zie» pantservesten

 Koloniale Reserve

• album betreffende het leven in de Prins-Hendrikkazerne te Nijmegen ca. 1927 279 (p. 124)

 koloniale troepen

• Duitsland 1914-1919 51
• zie ook KNIL», zie ook Nederlands-Indië», zie ook Politionele Acties»

 kompas van een sergeant van het Rgt. Stoottroepen in Nederlands-Indië 1946-1949 400 (p. 136)

 Konfederatka (Pools type muts), zie» Franse leger

 Königin Wilhelmina der Niederlande (hannoversches) Nr.15, Huzarenregiment 105, 106

 Koningin, H.M. de, (restauratie van schilderijen afkomstig van) 9

 Koninklijk Huis

• de DAF YP 408, oorspronkelijk geconcipieerd als ontsnappingsvoertuig voor leden van het Koninklijk Huis 454

 Koninklijk Huisarchief (Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau) [33], 9, 132, 482

 Koninklijk Nederlands-Indisch Leger, zie» KNIL

 Koninklijk Nederlands Leger- en Wapenmuseum, zie» Legermuseum

 Koninklijke Brigade Prinses Irene

• de artillerie van de 97
• speciaal nummer over de, in het tijdschrift The Netherlands News 1943 294 (p. 121)

 Koninklijke Landmacht [sinds 1813]

• serie prentbriefkaarten in kleur, eind 19e eeuw, uitgegeven door Jos. Nuss & Co., van militairen en materieel van allerlei legeronderdelen 294 (p. 119)
• baretgespen en schouderemblemen 1945-1947 153, 418 (p. 184)
• formatiegeschiedenis, regimentsgenealogieën, uniformen, emblemen, 1941-1945 49
• mouwemblemen in Ned.Indië 1945-1949 170, 177, 306
• spotprenten over het Nederlandse leger 1890-1990 290
• gevechten rond, en binnentrekken van, Jogyakarta door Nederlandse troepen tijdens de 2e Politionele Actie 303
• uniformen van het Nederlands leger dienend in Oost-Indië sinds 1815 tot de oprichting van het KNIL in 1830 314
• pensioen en onderstand tijdens koning Willem I (1813-1837) 353
• Meertens, M.H., auteur van het typoscript Uniformen van de Nederlandsche Landmacht 1912-1920, met gekleurde pentekeningen van zijn hand; beschrijving van deze aanwinst 448 (p. 250-251)
• Allard Wagemaker, Een groot en sterk Nederlands leger?: de vereniging Ons Leger als pressiegroep ten tijde van de Eerste Wereldoorlog 471
• Klaas Kornaat, In de schaduw van de wereldpolitiek: veertig jaar Nederlanders in Seedorf (1963-2003) 459
• internationale inzet van de landmacht zie aldaar»
• inzet van de Nederlandse strijdkrachten bij rampen
• bij de watersnood van 1926; manuscript door W. Porsius Pzn. 371 (p. 154)
• inzet van de marechaussee bij de watersnoodramp van 1953 461
• inzet van de landmacht bij onlusten, zie» spoorwegstaking
• koloniale inzet van de KL zie» Nederlands-Indië, zie ook Politionele Acties»
• Luchtvaartafdeling van de Koninklijke Landmacht zie» Koninklijke Luchtmacht
• de organieke band van het Korps mariniers met de landmacht 324
• legering en oefening van de KL in het buitenland, zie aldaar»
• kazernes, bedden en kledingkasten in, (1814-1994) 332
• Afdeling Beproevingen Wapensystemen en Munitie, zie» Beproevingen
• zie ook fotoalbum»
• voor algemene vraagstukken betreffende de krijgsmacht, zie aldaar»

 Koninklijke Luchtmacht (inclusief de Luchtvaartafdeling [LVA] van de Koninklijke Landmacht)

• F.J.H.Th. Smits, legenda uitklapplaat van tekeningen van geüniformeerden van de LVA, van de ML en van de KLu 1913-2000 door F.J.H.Th. Smits 410

 Koninklijke Marechaussee

• pastel van een officier der Koninklijke Marechaussee 1825 263
• uniformen van het Wapen der Marechaussee 1814-1999 (uitklapplaat Smits) 396
• de DAF YP 408, oorspronkelijk geconcipieerd als ontsnappingsvoertuig voor leden van het Koninklijk Huis 454
• Michiel van der Zee, In spoedeisende gevallen; over de harde bijstandsverlening door de Koninklijke marechaussee aan de politie in 1966, 1981 en daarna; ook hulpverlening bij rampen (Watersnood 1953) 461
• zie ook op spoorwegstaking»

 Koninklijke Marine

• D.P.G. Humbert de Superville, de eerste leraar handtekenen bij de marine, aangesteld in 1803 aan boord van het v/m fregat EURIDICE in de haven van Hellevoersluis 438 (p. 39-40)
• uniformen van marineofficieren en schepelingen ca.1820-ca.1980 (uitklapplaat van F.J.H.Th. Smits 487

 Koninklijke Militaire Academie (KMA)
[in Breda, 1828-heden]

• jargon van de cadetten van de KMA in de periode 1851-1940 137
• tekenonderwijs (artistiek handtekenen) aan cadetten op de KMA 1820-1860, en tekenleraren aldaar 438
• Spierenburg, C.A., luitenant bij de KL; diens ensemble van documenten m.b.t. de KMA, de mobilisatie 1939-1940 en zijn krijgsgevangenschap; aanwinst met beschrijving van de inhoud 448 (p. 255-256)
• de geschiedenis van de KNIL-cadetten op de KMA te Breda; de promoties 1940, 1941 en 1942 440
• Wim Cappers, Nasi goreng en negerzaad: de opleiding van Indonesische cadetten aan de KMA 1949-1957 462 [in Bandoeng, 1940-1942, Garoet, jan.-mrt. 1942]
• algemene geschiedenis van dit instituut 43
• zie ook officiersopleiding»

 Koninklijke Militaire Kapel (tot 1940 Stafmuziek Regiment Grenadiers en Jagers)

• de herinvoering ceremoniële tenue in 1948 74
• gramofoonplaat uit 1920-1930, zie» muziek
• J.H. Völlmar, kapelmeester van de Stafmuziek Regiment Grenadiers en Jagers en componist van de Jubileum-Feestmarsch(1879) 294 (p. 121)
• de KMK als schenker van partituren aan het Legermuseum 294 (p. 121)

 Koninklijke Militaire School (KMS)

• de officiersopleiding in Nederland (n.a.v. het 50-jarig jubileum van de KMS en het 100-jarig jubileum van de KMA) 425

 Koninkrijk Holland (1806-1810)

• de ritmeester van de huzaren van het leger van het Koninkrijk Holland Paulus Cornelis Hoynck van Papendrecht, geschilderd door diens nazaat Jan Hoynck van Papendrecht 401 (p. 139)
• de uniformen van het leger van het Koninkrijk Holland 50, 56, 77, 79, 80

 Koopman, C.R., tekenaar van Het Wachtlokaal, 1789 183

 koppelslotpistool (Duits ca. 1938) 329 (p. 110)

 Korea, de oorlog in, (1950-1952)

• de uniformen van het Nederlandse VN-Detachement 1950-1954 169
• over de invloed van het winterweer op de militaire operaties in de Korea-oorlog 1952 364

 kornet van het 4e Rgt. Huzaren in 1912 (ruiterportret) 302

 Kornwerderzand, stelling bij, 1940-1985 201

 Korps Commandotroepen (KCT), zie» commandos

 Korps Luchtdoelartillerie 1922-1940

• voorgeschiedenis en apparatuur 232, 256
• embleem 1940 211

 Korps Mariniers, zie» mariniers

 Korps Rijdende Artillerie;

• uniformen tijdens de parade van 29augustus 1938 229
• het schilderij door Isaac Israëls van een Gele Rijder met twee kinderen, gedateerd 1881, verworven door het Legermuseum in 2003 478 (p. 196-197 en vooromslag)
• Virulij van Poederoijen, M.J.E., (1843-1894) diens luxe-uitgave uit 1893 van het jubileumboek voor de Gele Rijders Het Historisch Museum van het Korps Rijdende Artillerie (sinds 1793); o.a. met de replica-uniformen van 1893 415
• opening nieuwe zalen betr, het K.R.A. in het Legermuseum in 1963 [3]
• 200 jaar Gele Rijders 1793-1993; organisatie en technische ontwikkeling 299
• 200 jaar uniformen van de Gele Rijders (uniformenplaat door F.J.H.Th. Smits) 300
• kanon van 8 brons van een batterij der Rijdende Artillerie in opstelling in bosrand bij Arnhem (aquarel van W.C. Staring) 297

 korpsgeest, het aankweken van, bij militairen en de rol van de militaire uniformboeken daarin, zie» uniform [-algemeen]

 Kosovo

• problemen bij vredesondersteunende operaties door Nederlandse strijdkrachten in Kosovo in 1999 490

 kou (koude), winterweer

• legers in de kou; over de invloed van winterweer op militaire operaties, historisch gezien 364
• het Suit Snow Smock Mk 1942, sneeuwcamouflagekleding van Canadese en Britse eenheden in Brabant in de winter van 1944-1945 401 (p. 136-137)

 Kraagemblemen

• het kraagembleem van het Korps Pontonniers voor de grijsgroene uniform 1916-1923 417 (p. 183)
• van Amerikaanse, Britse en Canadese tankeenheden 1917-1945 [51]
• van de Intendancestaf op de geklede tenue van Luitenant-generaal J.L. Antonissen (vóór 1950) 400 (p. 136)

 Krabbé, Hendrik Maarten, (1868-1931) diens aquarel In de kantine van soldaten van de Vestingartillerie te Naarden (in uniformen van na 1912) 401 (p. 141-142)

 kranten, Nederlandse soldaten-, 141

 Kremlin, zie» Moskou

 Krieger, zie» Vermeulen Krieger

 Krijgsgevangenen

• In de greep van de vijand, wisselexpositie in 1995 over Nederlandse krijgsgevangenen in Duitse en Japanse kampen tijdens WO II 343 (p. 119)
• C.A. Spierenburg, luitenant bij de KL; diens ensemble van documenten m.b.t. de KMA, de mobilisatie 1939-1940 en zijn krijgsgevangenschap; aanwinst met beschrijving van de inhoud 448 (p. 255-256)
• beeldmateriaal (houtskooltekeningen en aquarellen) door Synco Schram de Jong van het soldatenleven en acties in de omgeving van Soerabaja o.a. tijdens de Politionele Acties 1945-1949, inclusief een tekening van Nederlandse militairen en Indonesische krijgsgevangenen 418 (p. 191)
• krijgsgevangenen zie ook op Neubrandenburg»

 krijgskleding, zie» uniform

 krijgskunde (strategie), zie» oorlogvoering

 krijgskunst (tactiek), zie» oorlogvoering

 krijgsmacht (defensievraagstukken, verhouding tussen defensie en politieke leiding)

• Paul Moeyes, Een kwestie van vertrouwen: het conflict tussen minister [van Oorlog] De Jonge en generaal Snijders [opperbevelhebber van Land- en Zeemacht, over de afweging tussen neutraliteit en oorlogsgevaar in] april-juni 1918 470
• Allard Wagemaker, Een groot en sterk Nederlands leger?: de vereniging Ons Leger als pressiegroep ten tijde van de Eerste Wereldoorlog 471

 Krijgstrofeeën, zie» trofeeën

 kris (Javaans) 60

 Kromhout ziekenkar 1879, zie» ambulance

 Kronenberg, J.F.C., diens documenten over de Tiendaagse Veldtocht en de overige krijgsverrichtingen in 1830-1831(voorvader van A.J. Kronenberg, zie aldaar) 401 (p. 141-142)

 kroon, de Nederlandse, oorsprong en vormen 85

 kruit

• R.T.W. Kempers, Eprouvettes: a comprehensive guide of early devices for the testing of gunpowder (Leeds 1998) (bespreking als aanwinst) 418 (p. 189)
• Mathieu Willemsen, Nederlandse kruittester [mogelijk Staatse leger 1775- 1800 494 (p. 237-238)
• Ron Knip, Pantserdoorborende munitie: van Middeleeuwen tot heden: dwars door de collectie van het Legermuseum [inclusief de rol van rookzwak nitrokruit] 483

 kruittesters, zie» kruit

 KSO (= kamerschietoefeningen) zie» schoudervuurwapen, zie ook op vuistvuurwapen»

 kuras (= rompharnas)

• herinvoering van het kuras voor de cavalerie tijdens de Spaanse Successieoorlog 337
• zie ook op harnas»

 kurassiers, zie» cavalerie

 Kustverdedigingsmuseum, zie» Nederlands Kustverdedigingsmuseum

 kwartetspel, vliegtuigen-, ca. 1938 (bespreking als aanwinst) 306

 kwartiermeester-generaal, geklede tenue van een, vóór 1950 400 (p. 136)

 kwast
[dragon (= sabelkwast voor off. bij de KL)]

• dragons als officiersdistinctieven, Ned. Leger na 1813 216

[vangsnoer (nestels)]

• kwasten als officiersdistinctieven; Ned. Leger na 1815 208

 kwetskopgranaat, zie» granaat [-Ron Knip]