Armamentaria 40

481

Groenendijk, Gert [G.H.] -Voorwoord

4-5

482

Stevens, Harm [H.J.] - Een symbool voor den krijgsman: ontwerp en ontstaan van de Nederlandse eresabel voor generaal Eisenhower [Ontwerp: Atelier Brom, Utrecht. Geschenk van de Nederlandse regering in 1947 namens koningin Wilhelmina aan generaal Eisenhower, in 1944-1945 Supreme Commander of the Allied Expeditionary Force in Europa. De Ceylonese kastane in het Rijksmuseum, de mamelukkensabel van de prins van Oranje bij Waterloo en het erezwaard van de stad Solingen aan Hitler hadden invloed op het ontwerp]. Noten.

6-25

483

Knip, Ron [R.C.A.] - Pantserdoorborende munitie: van Middeleeuwen tot heden: dwars door de collectie van het Legermuseum [In principe anti-tank en anti-schip. Nieuwe impuls tegen vliegtuigen en helicopters. Kinetische en trefenergie. Rookzwak nitrokruit. Ontwikkeling 1870-1940, 1940-1950, 1950-1960, 1960-1970, 1970-1980 en 1980-2005. Begrippen: pantserkopbuis, windkap (APC = armour piercing capped en APCBC = apc ballistically capped). Gehrlich-principe. APDS = armour piercing discarding sabot. Steelgranaat. Holle lading. Vluchtstabilisatie. Kwetskopgranaat. Wegvallende manchet]. Noten, Lit.

26-47

484

Hattem, Mark [M.A.] - Voor Napoleon, Hollanders in oorlogstijd 1792-1815 [t.g.v. de tentoonstelling 14 oktober 2005 t/m 1 april 2006. Pictorial met enkele hoogtepunten aan schilderijen, uniformen, wapens en uitrustingsstukken]

48-57

485

Groenendijk, Gert [G.H.] - Een vermeend harnas van Von Speyer ontleed [Uitgebreide bespreking, met vele detailillustraties, van dit harnas in de collectie van het Legermuseum. De toeschrijving aan Peter von Speyer der Ältere (hoofdzakelijk als etser van harnassen werkzaam in Neurenberg [Beieren] en Annaberg [Saksen] [ 1562],) is om allerlei redenen niet houdbaar en uit autopsie en vergelijking blijkt het harnas een (vermoedelijk 19e-eeuwse) replica]. Lit., Noten.

58-75

486

Broos, Tristan - Indische vorsten in KNIL-uniform: Nederlandse invloed op het militaire aanzien van Indische vorsten [Periode ca. 1750-1940, vooral 19e-20e eeuw. Pradjoerits, lijfwacht-cavalerie, KNIL-rangen, -uniformen en -wapens. Legioenen van Mangkoe Negoro en van Pakoe Alam, Militaire Huizen van Pakoe Boewono X en Hamengkoe Boewono VIII]. Noten.

76-101

487

Staat, Dirk [D.W.] - Ik dacht: het moet een encyclopedie worden: bij de laatste uniformplaat van Frans Smits sr. [Interview met de tekenaar F.J.H.Th. Smits, alsmede een Voorwoord bij de uitklapplaat door H. de Bles (directeur Marinemuseum, Den Helder) op p. 107-108. De plaat, met uitleg, is op p. 109-115, en toont ca. 50 figuren van officieren en schepelingen van de Koninklijke marine, periode ca.1820-ca.1980]

102-115

488

Kerkhoven, J.G. () Het (ge)zicht van een schuttersbataljon 1830-1834 [Postuum artikel door Jaap Kerkhoven (1925-2005), oud-conservator van het Legermuseum van 1955-1988, van wie op p. 116 een grote foto is opgenomen. Kampementen van het Haagse 1e Bataljon Mobiele Schutters tijdens de Belgische Opstand, vervat in een commentaar op tekeningen door de bevelhebber van de 5e compagnie van het bataljon, kapitein Jhr Mr D.T. Gevers van Endegeest (1793-1877), in de collectie vande Atlas van Stolk te Rotterdam. De tekeningen zijn o.a. portretten van officieren en van de markententser. Bespreking van een tekening uit 1882, door Vincent van Gogh, van A.J. Zuijderland (1810-1897), gepensioneerd mindere van het bataljon en als weesman in Den Haag verblijvend]. Lit., Noten.

116-134

489

Nielsen, Bjørn [B.A.], en Mathieu [M.J.C.] Willemsen - De karabijnmitrailleurs M.15 en M.40 systeem madsen [sic] [Deel 1 van een tweedelig artikel over de geweer- en karabijnmitrailleurs Madsen. Gebruikt door de KL en de KM en het KNIL (sinds 1914). In 1926-1929 geleverd alskarabijnmitrailleur M.15 aan het KNIL (ook in Suriname), het Oud Model ervan aan de KL en de KM. Ontworpen 1885-1888. Werking v.h. systeem. Export door het Dansk Rekylriffel Syndikat (DRS of Compagnie Madsen, later Dansk Industri Syndikat of DISA) en patentering in Engeland, Frankrijk en Nederland. Met driepootsaffuit en terugstootversterker ook als mitrailleur gebruikt. Nummeringsproblemen. Productie van onderdelen bij de A.I. in Bandoeng 1937-1941. Nederlandse agent van het DRS in 1930-1940 was R.N. Haremaker]. Lit., Noten.

136-153

490

Cate, Arthur ten - Een alternatief was er gewoonweg niet: de uitoefening van militair bestuur bij vredesondersteunende operaties [Steeds meer civiele taken (politie- en faciliterende steun) door Nederlandse strijdkrachten bij internationale inzet. Operaties doorgaans onder VN-mandaat, uitvoering ook door onderaannemersals de NAVO, Afrikaanse Unie of coalities tussen staten. Bosnië 1995, Kosovo 1999, Afghanistan 2001, Irak 2003. Historisch perspectief (Zuid-Libanon 1979-1985, CIMIC [= Civil[ian]-Military Cooperation], Noord-Irak [Koerdistan] 1991, Cambodja 1992-1993 [mariniers], UNTAC [= UN Transitional Authority in Cambodia]). Bijstand aan het UNHCR, Artsen Zonder Grenzen en het Rode Kruis door Dutchbat. IFOR, ISAF, KFOR en SFOR. Duits-Nederlandse High Readiness Forces HQ, Provincial Reconstruction Teams (PRT) en Military Observation and Liaison Teams (MOLT) in Afghanistan]. Bronnen, Noten.

154-171

491

Hattem, Mark [M.A.] van, en Mariska [M.J.B.] Pool - Stof van vaderlands verleden: vlaggen en vaandels in het Legermuseum [Korte historische uitleg en bespreking van enkele bijzondere deelcollecties (vlaggen uit de 80-jarige Oorlog [1568-1648], de Spaanse Successieoorlog [1702-1713], vlaggen uit Nederlands-Indië, met name de door Van Braam in 1784 op de Boeginezen veroverde exemplaren en de vaandels van de KL en KLu. Tekst ontleend aan de website van het Legermuseum, waarnaar ook wordt verwezen voor annotaties en literatuur]

172-182

492

Hilkhuijsen, Jos [J.W.L.] - Majoor Lucas Roelfsema (1874-1929): een intrigerend officiersleven [L. Roelfsema (1874-1929) van het 1e Regiment Huzaren, nam als ritmeester deel aan een internationale militaire missie in Albanië, waaronder 17 Nederlandse officieren onder bevel van luitenant-generaal W.J.H. de Veer en luitenant-kolonel L.W.J.K. Thomson (die in juni 1914 zou sneuvelen). Operaties in Albanië (febr.-juli 1914). Mobilisatiejaren 1914-1918. Oefeningen. Ontspanning. Artikel n.a.v. de schenking aan het museum van Roelsemas dagboeken, schetsen en aquarellen. Zijn portret uit 1910 door Hoynck van Papendrecht, voor de gelegenheid in de uniform van een Oostenrijks cavalerieofficier. Dit tenue bevindt zich nog in de collectie van het Legermuseum, evenals de kogel waarmee Thomson werd gedood]. Bronnen, lit., Noten.

182-211

493

Bruggen, Casper van - Vergeet ons niet: met het Papoea Vrijwilligers Korps op patrouille [Nederlands Nieuw-Guinea 1961-1962. PVK na de wapenstilstand ondergebracht bij de UNTEA en op 1 mei 1962 ingelijfd bij de TNI en formeel opgeheven. Oprichting, krijgsverrichtingen (o.a. fotos van gedode Indonesische militairen). Uitrusting. Wapens (o.a. draagwijze daarvan op patrouille), inclusief wapens die werden buitgemaakt op Indonesische infiltranten. Centrale Politie Opleidingsschool (COS) in Hollandia. Citaten uit de dagboekaantekeningen (o.a. van de actie bij Teminaboean) door 1e luitenant G.B. Hollard, die als instructeur bij het PVK begon en laterhet bevel voerde over het 1e Operationele Peloton PVK, alsmede enkele door hem genomen fotos (o.a. van gedode Indonesiche militairen).]. Noten.

212-231

494

Dunnen, Wim den, Mark [M.A.] van Hattem, Jos [J.W.L.] Hilkhuijsen, Alfred [F.] Staarman, Dirk [D.W.] Staat, Harm [H.J.] Stevens, Mathieu [M.J.C.] Willemsen - Keuze uit de aanwinsten [de kopjes van de bijdragen zijn in het onderstaand overzicht gecursiveerd]

232-261

494/1

[ [Harm Stevens] - Sabel. [Sabel van het Zwitserse Regiment No. 5 (2. Berner Regiment) in Staatse dienst, ook bekend als het Regiment May (nl. de kolonel-commandant Frédéric de May), 1765-1796. De pareerstang is gegraveerd CAP SIU N 43. Vermoedelijk moet SIU SIN zijn, want dan kan de afkorting Capitein Sinner, wapennummer 43 betekenen, die in 1771 kolonel/eigenaar van een compagnie in het regiment werd].

234-235

494/2

[Idem] - Sabel met schede en draagstel. [Sabel met stijgbeugelgevest en leeuwenkop á Batave, vermoedelijk van een officier van het Bataafse leger, 1790-1795. Het draagstel bestaat uit een witleren koppel met dito drager]

235-237

494/3

Mathieu Willemsen - Nederlandse kruittester.[Kruittester of éprouvette met vuursteenslot, 1775-1800. Kolf en lade zijn onbeslagen en de dikke kolfknop toont gelijkenis met de eigentijdse pistolen van de Staatse cavalerie en vloot]

237-238

494/4

[Idem] - Vuurwapens afkomstig van de Wehrtechnische Sammlung [des Bundesamtes für Wehrtechnik und Beschaffung]. [afzonderlijk opgesomd:]

4A / [Idem] Granaatwerper AGS-17 Plamya.[Plamya is Russisch voor vlam. Volautomatische granaatwerper ingevoerd in 1975, ook in helicopters gebruikt]

238-239

4B / [Id.] - Anti tank raketwerper Fagot Sk111. [Russisch draadgeleid anti-tankwapen. Ingevoerd in het begin van de jaren 1970-1980 als tegenhanger van de westerse TOW. Kon tot 2000 meter een pantserplaat van 40 cm doorboren]

239-240

 4C / [Id.] - Brandgranaatwerper AGI 3x40 [Roemeens ontwerp dat in 1987-1988 ingevoerd werd in de NVA, het leger van de DDR. Bereik ca. 550 meter]

240

494/5

[Id.] - Vuurwapens afkomstig van de politie-academie. [afzonderlijk opgesomd:]

5A / [Id.] - Luger Parabellum Lange Pistole 08, kaliber 9 x 19 mm [Fabrikant: DWM 1917. De lange Luger werd in 1913 bij de Duitse artillerie inegvoerd. Wapennummer: 1c (= het eerste wapen van het derde 10.000-tal). Naam Parabellum afgeleid van het telegramadres van de DWM-fabriek in Berlijn]

241

5B / [Id.] - Pistoolmitrailleur Vigneron MZ, kaliber 9 x 19 mm. [Gemaakt in Luik of Brussel in 1953 en sindsdien gebruikt bij de Belgische strijdkrachten. Géén wapennummer, daardoor vermoedelijk een illegaal produkt voor het criminele circuit of voor een geheime dienst]

241-242

5C / [Id.] - Pistoolmitrailleur MGV-176, kaliber .22 Long Rifle (High Velocity).[Fabrikant: Orbis, Slovenië, 1990-2005. Capaciteit 162 patronen die volautomatisch werden verschoten. Een der weinige automaten in .22 (5.56 mm) kaliber]

242

494/6

Jos Hilkhuijsen - J.A. Langendijk (1780-1818), Bloemen kopende infanterist, 1816. [Geportretteerde is luitenant bij de infanterie, de bloemenverkoopster draagt de klederdacht van Hindeloopen]

242-244

494/7

[Idem] - Albert Verschuuren (1887-1953), Portret van Cees Beukers, 1e luitenant bij het 16e Regiment Infanterie.[Portret (olieverf op paneel) gemaakt in 1916 te Willemstad. Met oeuvre-kwalificatie van de kunstenaar]

244-245

494/8

[Id.] - Portret van Johan VII, de Middelste, van Nassau-Siegen (1561-1623), door J. Suiderhoef en P. Soutman, naar een olieverfportret door Antoni van Dijck.[Johan de Middelste wordt als artillerie-expert gekarakteriseerd. Uitvinding van de ruiteraanval, caracole genaamd, die in de toelichting wordt uitgelegd, wordt aan hem toegeschreven]

245-246

494/9

[Id.] Charles Rochussen (1814-1894), Een manoeuvre van de Rijdende Artillerie.[Olieverf op paneel, gedateerd 1861. Oeuvre-kwalificatie van de schilder]

247

494/10

Mark van Hattem - Verzameling van 131 batikdoeken, in 1946-1949 in Indonesië aangeschaft door Nederlandse militairen.[De militaire batikdoeken, die door de auteur souvenirdoeken worden genoemd, zijn afkomstig uit een grote privécollectie. Korte uitleg over de historische samenhang en het productieproces. Voorbeelden van 4 doeken (o.a. met het embleem van de 42 [42e compagnie] AAT, het III-7RI met de datum 1946-1948 en een zakdoek van 7 AAT)]

248-252

494/11

Alfred Staarman en Wim den Dunnen - M38A1 Nekaf Jeep van Z.K.H. Prins Bernhard. [Deze Willys Overland M38A1 Nekaf (populair de Nekaf Jeep) was een van meerdere Jeeps die prins Bernhard heeft gehad. Dit exemplaar (bouwjaar 1956) heeft gestaan op de Zwaluwenberg, hoofdkwartier van de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht. Prins Bernhard legde zijn functie als IGK neer in 1976]

253-254

494/12

Mark van Hattem en Wim den Dunnen Helm, gedragen door G.F.J. Haaze als bestuurder van de Renault-tank van de Koninklijke Landmacht in de jaren 1928-1940. [Haeze, geboren in 1903, heeft gewoon een civiele motorhelm genomen om in de tank te gebruiken. Materiaal leer, met grote klep, wangkleppen ingericht voor een hoofdtelefoon. Voering vernieuwd. In 1939 werd de tank opnieuw beproefd op zijn doorwaadbaarheidsvermogen i.v.m. het gebruik van de Hollandse Waterlinie in de Mobilisatieperiode 1939-1940]

255-257

494/13

Jos Hilkhuijsen - Fotos van de staatsbegrafenis van ZKH Prins Bernhard.[Fotos van Casper Van Bruggen, fotograaf van het Legermuseum, die deze serie op 11 december 2004 in opdracht van het museum maakte om het militair ceremonieel bij de begrafenis vast te leggen. Van Bruggen is reserve-kapitein bij de Limburgse Jagers en kon als zodanig het Hoofd Bureau Protocol op de belangrijkste inspectiepunten vergezellen]

257-259

494/14

Anoniem - Uniformen, uitrustingsstukken en documenten.[Onderdelen van de gevechtskleding van KL-militairen, zoals die op SFIR-missies in Irak in 2005 worden gebruikt: schefvesten, ops-vest, radio, drinksysteem. Een der scherfvesten is in camouflagekleuren en gebruikt door de eerste lichting Irakgangers in SFIR-1. Verder Irakees materiaal, zoals een armband van de Local Security Force (LSF), een AK-47 bajonet in beslag genomen op een patrouille, en een scherfvest]

260-261

495

Anoniem - Colofon, Redactie, Stichtingsbestuur. [niet geïll.]

262-263