Het geweer M.95 (afkorting voor: Model 1895) is het wapen waar de Nederlandse soldaat tussen 1895 en 1942 mee was bewapend. Het kende in de loop van zijn bestaan een groot aantal varianten. Op deze site worden de varianten op een rij gezet, en wat achtergrondinformatie verschaft.
|
Een groot deel van de informatie is afkomstig uit het boekwerk De Mannlicher M.95 en de patroon van 6,5 x 53,5 R, dat in 1995 werd uitgegeven door de Nederlandse Vereniging ter Bestudering van Munitie en Ballistiek. Aan deze vereniging en de auteurs (V.M. Cozijn, B.J. Martens, P.M.A. Slootweg, M.J. Slootweg en G. de Vries) is dank verschuldigd voor de mogelijkheid om hun informatie te mogen gebruiken voor deze website evenals aan Drs. J. Breukers van het Nederlands politiemuseum die informatie heeft verschaft over de politiebewapening. Alle voorwerpen en illustraties zijn afkomstig uit de collectie van het Legermuseum, tenzij anders vermeld.
In 1895 werd na een reeks proefnemingen besloten tot het invoeren van een nieuw infanteriegeweer bij de Nederlandse strijdkrachten. De oude Beaumont-Vitaligeweren voor zwartkruitmunitie waren ouderwets geworden.
De M.95 zoals het nieuwe geweer heette werd in 1895 ingevoerd en was zeker niet ouderwets te noemen voor zijn tijd. Het had een van de kleinste kalibers van dat moment (6,5 x 53,5 R) en zou tot in de Tweede wereldoorlog in gebruik blijven. Het was een kind van zijn tijd: een grendelgeweer met een magazijn voor 5 patronen dat zich zeker kon meten met de geweren zoals die in grotere naties zoals Groot-Brittannië en Duitsland rond die tijd werden ingevoerd. Voor de soldaten voor wie het hanteren van een lang geweer onhandig was, bijvoorbeeld omdat ze te paard reden of omdat ze met kanonnen moesten manoeuvreren werden kortere karabijnen ingevoerd. In de loop der jaren ontstonden velerlei versies, waarbij elke eenheid zijn eigen wensen in vervulling zag gaan om de wapens zo praktisch mogelijk te laten zijn ter velde. Daartoe verschilden bijvoorbeeld de plaatsing van de kordonbeugels, het al dan niet beklede magazijn en de bajonethaft. Vanaf 1904 werden de M.95s uitsluitend bij de Artillerie Inrichtingen te Hembrug vervaardigd. Voor die tijd werden ze in Steyr (Oostenrijk) bij de Oesterreichische Waffenfabriks Gesellschaft vervaardigd en in Hembrug met Oostenrijkse onderdelen.